Maalesef dün olduğu gibi bugün de orta doğu coğrafi konumu, yer altı ve yer üstü zenginlikleri, etnik ve inanca dayalı toplumsal yapıları itibariyle emperyalist devletlerin güç gösterisi halindedir. Bu coğrafyanın kadim ve gerçek sahibi, bu coğrafyaya mutlaka sahip çıkmalıdır.

Serbest piyasa ekonomisi için iktisatçılar, piyasayı düzenleyenin görünmeyen bir elin olduğunu söylerler.

Bu ekonomik teoriden hareketle, Suriye’de 61 yıllık bir rejimin 8-10 gün içinde yıkılmasında görünmez el nedir, sorusunu sormamamıza sebep olmaktadır. Bu sorunun cevabi sadedinde herkesin kabul ettiği gibi Türkiye Cumhuriyeti devletinin görünmez eli olan istihbarat teşkilatının çok iyi çalıştığı anlaşılmaktadır. Ve artık birinci perde kapanmış ikinci perde de açılmıştır. Ancak yeni Suriye’nin yeni senaryosunu hangi görünmez ele sahip devlet ya da devletler yazacak ve bu yeni senaryoda hangi oyuncular rol alacaktır?

Şimdilik bu senaryoyu hangi devlet ya da devletler yazıyor henüz belli değil. Umarım birinci perdenin senaryosunu yazan ve oyuncularını da seçen yine Türkiye Cumhuriyeti devletinin devlet aklı olur.

Birinci aşamanın senaryosunu yazan devlet aklının senaryoyu yazarken ve oyuncularını seçerken hangi yöntem ve teklikleri kullandığını bilmiyoruz. Ancak ikinci aşama, toplumsal sözleşmenin yazılması ve devletin yeniden yapılanması aşaması olduğu için Suriye toplumunun farklılıklarını ve ortak noktalarını dikkate alan ve aceleye getirilmeden bilimsel yöntem ve tekniklerin de kullanıldığı bir toplumsal sözleşme ve devlet yapılanması esasa alınmalıdır. Ayrıca yeni Suriye’de, bugün dünyada geçerli olan çoğunluğun iktidarda olduğu ancak azınlıkların da hak ve hukukunun korunduğu bir sistem kurulmalıdır.

Prof. Dr. Ali Rıza ABAY